Ruadas en Limeres

No corazón da Terra de Montes, o lugar de Limeres garda na súa memoria as antigas ruadas que enchían de música e alegría as noites da veciñanza. Estes encontros, nos que se cantaba, se bailaba e se conversaba ata altas horas, eran moito máis ca simples festas: eran unha forma de fortalecer os lazos da comunidade. Hoxe, parte desa lembranza chega a nós a través da voz de Purificación Lavandeira Fortes, coñecida como Pura de Cabenca, unha das derradeiras testemuñas daqueles tempos.

A entrevista realizada o 31 de maio de 2024 permitiu recuperar unha parte fundamental da historia sonora de Limeres. Pura, nacida neste lugar pero veciña de Cabenca, medrou nun ambiente profundamente vencellado á música. Era filla de María Fortes e do músico José María Lavandeira Durán, e neta de Ramón José Lavandeira Limeres, pertencentes a unha familia con longa tradición musical. A morte prematura da súa nai marcou a súa xuventude, obrigándoa a asumir cedo as tarefas domésticas e o coidado dos irmáns mentres o pai viaxaba co comercio de gando.

Aínda así, Pura conservou na memoria o son das ruadas e os nomes de quen as animaban. Entre elas, destacaban As Carballas, un grupo de irmás coñecidas en toda a contorna pola súa mestría no canto: Perfecta, Honorata, Esclavitude, Donsinda, Divina e Carmen. Algunhas emigraron ao Brasil, levando consigo os ecos da terra; outras permaneceron na zona, como Divina, que casou con Ismael Varela Cadavid en Cabenca, unindo dúas familias de fonda tradición musical.

Entre os recordos que compartiu, Pura conservaba tamén unha copla popular das ruadas, que aínda hoxe resoa como símbolo da memoria colectiva:

Entrade, mociños, entrade,
por esta porta pa dentro,
que vos quero preguntar
que traedes no pensamento.

A entrevista recolleu tamén o recordo doutras voces femininas destacadas, como Carmen e Teresa Mosquera Fortes, coñecidas como as da Meana, descendentes dunha muller chamada Damiana, de quen o alcume tomou forma.

A casa das ruadas

As ruadas celebrábanse con frecuencia na casa do pobo de Limeres, espazo de encontro e de convivencia veciñal. Este lugar, que segue en pé, representa un símbolo da vida comunitaria e musical do lugar. A súa imaxe acompaña hoxe este testemuño como lembranza viva das noites de canto e festa que marcaron xeracións enteiras.

O legado de Pura de Cabenca, falecida o 9 de setembro de 2024 aos 91 anos, mantén viva a voz dunha época e dun xeito de entender a música que formou parte esencial da identidade da Terra de Montes.