Os gaiteiros de Soutelo

Os Gaiteiros de Soutelo, un dos grupos de referencia dentro da música tradicional tanto na Terra de Montes coma en Galicia, deixando unha pegada innegable cunha formación novedosa, o cuarteto de gaitas. Neste caso, dúas gaitas, tocadas maxistralmente polos irmáns Avelino e Victor Castor, acompañados á percusión polo terceiro irmán Bautista e pechando a formación, ao bombo o pai dos tres, Fermín Cachafeiro. Non hai que esquecer que nalgunhas ocasión sumábase a este cuarteto unha quinta persona, a súa tía Andresa, ou Andrea (nomes atopados na prensa da época), do Outeiro de Sanguñedo, tocadora de pandeiro).

O cuarteto tivo os seus inicios sobre sobre 1920 aproximadamente e desfíxose como tal ao inicio da Guerra Civil, no ano 1936. Hai que destacar que a formación trocou en dúas ocasións, na primeira tras o falecemento de Fermín no 1928, pai dos tres irmáns, onde entrou a formar parte do cuarteto Antonio Ferro, coñecido coma Charrone, de Pontevedra. O segundo e último cambio foi trala morte de Bautista, coa incorporación de Francisco Viéitez Fírvida, no ano 1933.

Desta agrupación destacar dous feitos históricos, a gravación de seis discos para a Casa Regal no Teatro Principal de Ourense e a viaxe por América.

Nos temas que gravaron para a Casa Regal nun principio non participou Fermín Cachafeiro, xa que facendo unha comparativa de rápida das datas de gravación e defunción do pai dos tres irmáns foi primeiro o finamento.

O seu debut no Teatro Avenida de Bos Aires (Arxentina) foi o 25 de novembro de 1929 e o último concerto que ofreceron nese país antes de regrasar cara Soutelo de Montes foi o 28 de febreiro de 1930.

Que se conserva na actualidade?

Na actualidade, Rubén Troitiño posúe uns punteiros, bombo (segundo a familia é o orixinal do cuarteto) e tambor pertencentes a Avelino Cachafeiro, o gaiteiro de Soutelo, doados pola familia para a súa conservación.

Outra das gaitas que se conservan del chegou a Galicia procedente de Venezuela no ano 2021, grazas a Francisco Vieitez Casado, fillo de Francisco Vieitez Fírvida, percusionista do cuarteto os gaiteiros de Soutelo. Nunha das viaxes que fixo a Soutelo polos anos 70 atopouse con Avelino e este regaloulla, pouco antes de finar Cachafeiro. Foi así como este instrumento rematou no outro lado do charco.

Según as pescudas realizadas sobre este instrumento podemos dicir que tanto o punteiro coma a copa do ronco foron feitos en Riobó (A Estrada) e as outras partes do ronco pertencen, case con toda seguridade, á copa atopada na casa de Avelino Cachafeiro.

Pezas recuperadas das gaitas de Avelino Cachafeiro, por primeira vez en moitos anos todas xuntas.

Discografía

Os temas que deixaron gravados forman un total de 12, dous por cada disco, no catálogo publicado pola Casa Regal podemos ler os seguintes títulos:

  1. FOLIADA DE BARRO DE AREU. Solo de gaitas y canto.

  2. LA ALFONSINA. Muiñeira. Dúo de gaitas.

  3. EICHO DE DAR QUERIDIÑA. Foliada. Dúo de gaitas.

  4. A VOLTA DA FESTA. (Pasacalle). Dúo de gaitas.

  5. ESTROUPELES-TROUPELE. Muiñeira. Dúo de gaitas.

  6. RIANXEIRA. Foliada Rías Baixas. Dúo de gaitas.

  7. FANDANGO DE PONTEVEDRA. Dúo de gaitas.

  8. MUIÑEIRA DE CHANTADA. Solo de gaita por Avelino Cachafeiro

  9. FOLIADA DE LUXAN. Dúo de gaitas.

  10. FARRUQUIÑA, CHAMAN A PORTA. Muiñeira. Dúo de gaitas.

  11. FOLIADA DE TENORIO. Solo de gaita y canto.

  12. ALBORADA DE ROSALÍA DE CASTRO. Dúo de gaita por Avelino y Bautista Cachafeiro.

Os discos compartidos neste apartado son do arquivo persoal de Rubén Troitiño.

Casa Regal

MUIÑEIRA DE CHANTADA
K 1377
Solo de Gaita
por AVELINO CACHAFEIRO
RS 126
7

FANDANGO DE PONTEVEDRA
K 1382
Dúo de gaitas
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director
: A. Cachafeiro
RS 126
7

FARRUQUIÑA, CHAMAN A PORTA
K 1380
"Muiñeira"
Dúo de gaitas
GAITEROS DE SOUTELO DE MONTES

Director; A. Cachafeiro
RS 1268

FOLIADA DE LUXAN
K 1374
Dúo de gaitas
GAITEROS DE SOUTELO DE MONTES

Director; A. Cachafeiro
RS 1268

Columbia

ALBORADA ROSALIA DE CASTRO
WK 1381
Avelino y Bautista Cachafeiro
A 1492

FOLIADA DE TENORIO
WK 1378
Gaiteros de Soutelo de Montes
Canto por C. Cachafeiro
A 14
92

EICHO DE DAR QUERIDIÑA
WK 1375
«Foliada» a dúo
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1488

A VOLTA DA FESTA
WK 1384
«Pasacalle» Dúo de gaitas
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1488

EICHO DE DAR QUERIDIÑA
WK 1375
«Foliada» a dúo
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 148
8

A VOLTA DA FESTA
WK 1385
«Pasacalle» Dúo de gaitas
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1488

RIANXEIRA
WK 1383
«Dúo de gaitas»
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1491

ESTROUPELES; TROUPELE
WK 1379
«Muñeira» Dúo de gaitas
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 14
80


FARRUQUIÑA, CHAMAN A PORTA
WK 1380
(Muñeira)
«Dúo de gaitas»
Gaiteros de S
outelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1491

FOLIADA DE LUXAN
WK 1374
«Dúo de gaitas»
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1491

LA ALFONSINA
WK 1376
«Muñeira» a dúo
Gaiteros de Soutelo de Montes
Director: A. Cachafeiro
A 1487

FOLIADA DE BARRO DE AREU
WK 1385
Gaiteros de Soutelo de Montes
Cantos por C. Cachafeiro
A 1487

Catálogos de discos

Fotografías

A continuación poderedes ver unha pequena mostra fotográfica do cuarteto de gaitas soutelán. Moitas das fotografías están recortadas para poder apreciar mellor os detalles.

Onde escoitalos?

Reedicións das gravacións















Vídeos relacionados

Artigos relacionados